Kiến thức · Bảo trì điện lạnh
Máy nén lạnh chạy nóng: nguyên nhân và thứ tự kiểm tra
Máy nén lạnh chạy nóng thường không phải một sự cố đơn lẻ mà là kết quả của cả một chuỗi truyền nhiệt: môi chất về máy nén, dàn ngưng nhả nhiệt, tải thực tế của hệ thống, tình trạng dầu bôi trơn và lớp bảo vệ của cụm máy. Vì vậy việc đầu tiên không phải là thay hay sửa chi tiết nào, mà là ghi nhận nhiệt độ theo đúng điểm đọc và đối chiếu với chính trạng thái vận hành ổn định trước đó của hệ thống. Bài viết này trình bày các nhóm nguyên nhân theo vị trí trong chuỗi nhiệt và thứ tự kiểm tra để khoanh vùng nguyên nhân, giúp bộ phận vận hành và bộ phận kỹ thuật trao đổi trên cùng một bộ dữ liệu.
Chuyên mụcBảo trì điện lạnh
Tóm tắt nhanh
- Nhiệt độ vỏ máy và nhiệt độ đầu đẩy là hai điểm đọc khác nhau: vỏ máy phản ánh nhiệt của thân máy, đầu đẩy phản ánh trạng thái nén và khả năng nhả nhiệt của hệ thống.
- Bốn nhóm nguyên nhân thường gặp theo thứ tự kiểm tra: môi chất về máy nén, khả năng nhả nhiệt ở dàn ngưng, tải thực tế của hệ thống và tình trạng dầu bôi trơn.
- Chỉ số đọc chỉ có ý nghĩa khi so cùng một điểm đọc, cùng chế độ tải và cùng một mốc tham chiếu ổn định của hệ thống.
- Nhiệt độ đầu đẩy tăng kèm áp suất đẩy tăng thường chỉ về phía nhả nhiệt; nhiệt độ đầu đẩy tăng khi áp suất đẩy không tăng thường chỉ về phía môi chất về máy nén.
- Kiểm tra nhiệt độ là việc đọc và ghi nhận; mọi thao tác liên quan tới môi chất, dầu và điện phải do người có chuyên môn thực hiện theo quy trình an toàn của nhà máy.
- Khi các điểm đọc đã ổn định mà nhiệt độ vẫn nằm ngoài vùng làm việc bình thường của chính hệ thống, cần đưa vào kế hoạch bảo trì có hạng mục và thời điểm rõ ràng thay vì xử lý tạm.
Nguyên tắc đọc nhiệt độ
Vì sao vỏ máy và đầu đẩy nóng lên
Máy nén nóng lên vì công nén sinh nhiệt. Phần nhiệt đó đi theo hai đường: một phần được môi chất mang đi tới dàn ngưng, phần còn lại truyền ra thân máy, dầu bôi trơn và môi trường quanh cụm máy. Khi một trong hai đường này bị cản, nhiệt sẽ tích lại ở cụm máy trước khi hệ thống báo lỗi hoặc mất lạnh.
Trong vận hành, người trực thường phát hiện bằng cảm nhận trước khi có số liệu: vỏ máy nóng hơn mọi ngày, khu vực quanh máy nóng hơn, hoặc ống đầu đẩy nóng bất thường khi sờ. Cảm nhận chỉ dùng để phát hiện, không dùng để kết luận. Muốn kết luận phải đọc số liệu tại điểm đọc và đối chiếu.
Hai điểm đọc cần tách rời
Nhiệt độ vỏ máy cho biết nhiệt tích ở thân máy và khả năng tản nhiệt ra môi trường quanh cụm máy. Nhiệt độ đầu đẩy cho biết trạng thái phía sau quá trình nén, gắn trực tiếp với khả năng nhả nhiệt của dàn ngưng và trạng thái môi chất trước khi vào máy nén. Một hệ thống có thể nóng vỏ nhưng đầu đẩy bình thường, và ngược lại.
Phân biệt nóng theo thiết kế và nóng bất thường
Một cụm máy chạy nóng hơn các cụm khác trong cùng nhà máy chưa chắc có lỗi: chủng loại máy nén, cấp công suất, vị trí đặt máy, khoảng thông thoáng quanh máy và tải từng cụm đều khác nhau. Nóng bất thường là khi nhiệt độ của chính cụm máy đó lệch khỏi trạng thái vận hành ổn định đã ghi nhận trước đó, ở cùng điều kiện tải và cùng điều kiện môi trường.
Nhóm nguyên nhân
Năm nhóm nguyên nhân xếp theo vị trí trong chuỗi nhiệt
| Vị trí trong chuỗi nhiệt | Điểm đọc liên quan | Dấu hiệu thường đi kèm | Cách xác nhận |
|---|---|---|---|
| Môi chất về máy nén | Nhiệt độ đầu đẩy, nhiệt độ đường hút | Đầu đẩy nóng lên trong khi phía nhả nhiệt không thay đổi rõ | Đối chiếu nhiệt độ đường hút và nhiệt độ đầu đẩy trong cùng một chế độ tải |
| Khả năng nhả nhiệt ở dàn ngưng | Nhiệt độ đầu đẩy, áp suất đẩy, chênh nhiệt của môi trường giải nhiệt | Áp suất đẩy tăng kèm nhiệt độ đầu đẩy tăng | So chênh nhiệt vào ra của môi trường giải nhiệt và trạng thái bề mặt trao đổi nhiệt |
| Tải thực tế của hệ thống | Nhiệt độ đầu đẩy, dòng điện động cơ, thời gian chạy | Cụm máy chạy dài ở mức tải cao hơn thường lệ | Đối chiếu phụ tải sản xuất, cửa mở và nguồn nhiệt phát sinh với thời gian chạy thực tế |
| Dầu bôi trơn | Nhiệt độ vỏ máy, nhiệt độ dầu hồi về | Vỏ máy nóng, tiếng máy thay đổi, mức dầu lệch khỏi vạch quan sát | So mức dầu và mầu dầu với mốc ghi nhận sau lần bảo trì gần nhất |
| Lớp bảo vệ và tín hiệu điều khiển | Tín hiệu cảm biến, trạng thái bảo vệ | Số liệu hiển thị không khớp với cảm nhận tại chỗ, máy bị cắt bất thường | Đối chiếu tín hiệu hiển thị với số liệu đo tại chỗ bằng dụng cụ đã kiểm định |
Bảng này xếp nguyên nhân theo vị trí trong chuỗi nhiệt để kiểm tra tuần tự từ nguồn sinh nhiệt ra tới phía nhả nhiệt. Kết luận phải dựa trên nhiều điểm đọc trong cùng một khoảng thời gian vận hành, không suy ra từ một số liệu riêng lẻ.
Thứ tự kiểm tra
Thứ tự kiểm tra từ điểm đọc tới nguyên nhân
Trình tự dưới đây giữ nguyên một nguyên tắc: kiểm tra cái rẻ và dễ xác nhận trước, chỉ đi sâu vào phần cần dụng cụ chuyên dụng khi các bước phía trước đã loại trừ. Mỗi bước ghi lại số liệu và thời điểm đọc để bước sau có cơ sở so sánh.
- Xác nhận điểm đọc và dụng cụ: nhiệt độ vỏ máy, nhiệt độ đầu đẩy, áp suất đẩy và nhiệt độ môi trường giải nhiệt phải được đọc bằng dụng cụ đã kiểm định và ghi kèm thời điểm.
- Ghi lại chế độ tải tại thời điểm đọc: số cụm máy đang chạy, phụ tải sản xuất, nhiệt độ kho hoặc nhiệt độ phòng đang phục vụ để so sánh cùng điều kiện.
- Kiểm tra phía nhả nhiệt: đối chiếu chênh nhiệt của môi trường giải nhiệt, trạng thái bề mặt trao đổi nhiệt và luồng khí hoặc luồng nước qua dàn ngưng.
- Kiểm tra đường môi chất về máy nén: quan sát trạng thái đường hút, lớp cách nhiệt và các điểm có dấu hiệu thất thoát đã ghi nhận trước đó.
- Kiểm tra dầu bôi trơn: mức dầu ở vạch quan sát, mầu dầu và thời điểm thay dầu gần nhất theo nhật ký bảo trì.
- Kiểm tra tín hiệu và lớp bảo vệ: so số liệu cảm biến hiển thị với số liệu đo tại chỗ, đối chiếu trạng thái bảo vệ đã tác động (nếu có) với ngưỡng cài đặt của hệ thống.
- Đối chiếu với mốc vận hành ổn định: so bộ số liệu vừa ghi với lần ghi gần nhất ở cùng chế độ tải để xác định mức lệch và chiều hướng thay đổi.
Thứ tự này giúp loại trừ dần chứ không thay thế chẩn đoán của người có chuyên môn. Nếu bước nào đã cho thấy dấu hiệu rõ, vẫn nên ghi lại các bước còn lại để lần kiểm tra sau có dữ liệu so sánh.
Đọc nhiệt độ không phải là thao tác trên hệ thống
Phần lớn công việc trong bài này là đọc số liệu và ghi nhận tại chỗ. Các thao tác liên quan tới môi chất, dầu, điện và áp suất chỉ được thực hiện bởi người có chuyên môn, theo quy trình an toàn và giấy phép làm việc của nhà máy. Không mở van, không xả, không nạp và không tháo cụm máy ở trạng thái đang vận hành. Khi cụm máy nóng bất thường kèm mùi khét, tiếng bất thường hoặc rò rỉ, cần dừng theo đúng quy trình dừng máy của nhà máy và báo cho bộ phận kỹ thuật thay vì tiếp tục theo dõi.
Trình tự làm việc
Sáu bước ghi nhận và khoanh vùng nguyên nhân
Sáu bước dưới đây là trình tự trao đổi giữa bộ phận vận hành và bộ phận kỹ thuật, bắt đầu từ mô tả hiện tượng bằng số liệu và kết thúc bằng hạng mục cần xử lý kèm điều kiện xác nhận lại.
Mô tả hiện tượng bằng số liệu
Ghi lại nhiệt độ vỏ máy, nhiệt độ đầu đẩy, áp suất đẩy và thời điểm phát hiện, kèm khu vực hoặc chế độ tải liên quan, thay vì mô tả bằng cảm nhận.
Đối chiếu với mốc vận hành ổn định
So bộ số liệu vừa ghi với lần ghi gần nhất ở cùng chế độ tải để xác định mức lệch và tốc độ thay đổi theo thời gian.
Loại trừ theo chuỗi nhiệt
Kiểm tra lần lượt phía nhả nhiệt, đường môi chất về máy nén, tải thực tế và dầu bôi trơn; mỗi bước ghi lại kết luận loại trừ hoặc nghi vấn.
Xác nhận bằng nhiều điểm đọc
Một nguyên nhân chỉ được coi là đã xác nhận khi có ít nhất hai điểm đọc cùng chỉ về nó trong cùng một khoảng thời gian vận hành.
Đánh giá mức ảnh hưởng tới vận hành
Ước lượng ảnh hưởng tới nhiệt độ cần duy trì, thời gian chạy và khả năng dừng máy để quyết định mức ưu tiên xử lý.
Chốt hạng mục và điều kiện xác nhận lại
Kết luận thành hạng mục công việc có phạm vi, người thực hiện và điều kiện kiểm tra lại, để lần kiểm tra sau vẫn đối chiếu được trên cùng bộ chỉ số.
Trình tự này dùng chung cho nhiều triệu chứng về nhiệt: điều được giữ lại giữa các lần kiểm tra là bộ chỉ số và mốc đối chiếu, không phải kết luận.
Đối chiếu
Nóng do vận hành và nóng do thiết bị đối chiếu theo bốn nhóm
| Nhóm đối chiếu | Nóng do vận hành | Nóng do thiết bị | Cách phân biệt tại chỗ |
|---|---|---|---|
| Thời điểm xuất hiện | Xuất hiện sau khi thay đổi phụ tải, mùa hoặc cách vận hành | Xuất hiện dần và không trở về mức cũ khi phụ tải giảm | Đối chiếu nhật ký vận hành với xu hướng nhiệt độ theo tuần |
| Phía nhả nhiệt | Chênh nhiệt giảm khi bề mặt trao đổi nhiệt bám bẩn hoặc luồng khí bị cản | Chênh nhiệt giảm kèm dấu hiệu bất thường ở thiết bị trao đổi nhiệt | Kiểm tra bề mặt, luồng khí hoặc luồng nước trước khi kiểm tra sâu |
| Đường môi chất về máy nén | Trạng thái đường hút thay đổi khi chế độ vận hành đổi | Trạng thái đường hút lệch thường trực so với thiết kế | So nhiệt độ đường hút với thiết kế và với các cụm máy cùng chủng loại |
| Dầu bôi trơn | Mức dầu và mầu dầu thay đổi chậm theo thời gian chạy | Mức dầu hoặc mầu dầu lệch rõ so với mốc sau bảo trì | So mốc ghi nhận sau bảo trì và thời điểm thay dầu gần nhất |
Bảng đối chiếu giúp chọn hướng kiểm tra trước, không khẳng định nguyên nhân. Nhiều trường hợp có cả yếu tố vận hành và yếu tố thiết bị cùng lúc, nên hạng mục xử lý cần ghi rõ phần nào thuộc vận hành và phần nào thuộc thiết bị.
Lỗi thường gặp
Những kết luận vội thường gặp khi máy nén chạy nóng
Các tình huống dưới đây đều dẫn tới việc xử lý sai hướng hoặc xử lý lặp lại nhiều lần. Điểm chung là kết luận được đưa ra khi chưa có đủ điểm đọc trong cùng một điều kiện vận hành.
- Kết luận thiếu môi chất ngay khi thấy đầu đẩy nóng, trong khi phía nhả nhiệt chưa được kiểm tra.
- Kết luận do máy nén khi chưa loại trừ tải thực tế và điều kiện môi trường quanh cụm máy.
- So nhiệt độ của cụm máy này với cụm máy khác trong nhà máy dù khác chủng loại, khác cấp công suất hoặc khác vị trí đặt máy.
- Đọc số liệu ở chế độ tải khác nhau rồi kết luận về mức lệch của nhiệt độ.
- Xử lý xong nhưng không ghi lại mốc số liệu sau xử lý, khiến lần kiểm tra sau không có cơ sở đối chiếu.
- Đưa ra hạng mục xử lý không ghi điều kiện kiểm tra lại, nên không xác định được vấn đề đã hết hay chỉ tạm ổn.
Mỗi trường hợp trên đều tránh được bằng cùng một cách: ghi số liệu theo điểm đọc, theo chế độ tải và theo thời điểm, rồi đối chiếu với mốc vận hành ổn định của chính hệ thống đó.
Danh mục kiểm tra
Danh mục kiểm tra khi máy nén lạnh chạy nóng
Danh mục dưới đây dùng cho lần kiểm tra tại chỗ. Mỗi mục nên được ghi kèm số liệu hoặc trạng thái quan sát và thời điểm thực hiện, để lần kiểm tra sau có cơ sở so sánh trên cùng bộ chỉ số.
- Xác nhận hiện tượng: vỏ máy nóng, đầu đẩy nóng hay cả hai, và thời điểm bắt đầu nhận thấy.
- Ghi nhiệt độ vỏ máy tại vị trí đọc đã thống nhất, kèm dụng cụ đo và người thực hiện.
- Ghi nhiệt độ đầu đẩy và áp suất đẩy tại cùng thời điểm với nhiệt độ vỏ máy.
- Ghi nhiệt độ môi trường giải nhiệt vào và ra khỏi dàn ngưng để tính chênh nhiệt.
- Kiểm tra trạng thái bề mặt trao đổi nhiệt, luồng khí hoặc luồng nước qua dàn ngưng.
- Kiểm tra trạng thái đường hút, lớp cách nhiệt và các điểm đã từng có dấu hiệu thất thoát.
- Kiểm tra mức dầu ở vạch quan sát và ghi lại thời điểm thay dầu gần nhất theo nhật ký.
- Ghi dòng điện động cơ và số cụm máy đang chạy tại thời điểm kiểm tra.
- Ghi chế độ tải thực tế của khu vực đang phục vụ, kể cả cửa mở và nguồn nhiệt phát sinh.
- Đối chiếu tín hiệu cảm biến hiển thị với số liệu đo tại chỗ bằng dụng cụ đã kiểm định.
- So bộ số liệu vừa ghi với lần ghi gần nhất ở cùng chế độ tải và ghi rõ mức lệch.
- Chốt hạng mục cần xử lý kèm người thực hiện, điều kiện kiểm tra lại và thời điểm xem lại.
Danh mục này chỉ gồm việc đọc và ghi nhận. Các thao tác trên môi chất, dầu, điện và áp suất do người có chuyên môn thực hiện theo quy trình an toàn của nhà máy.
Câu hỏi thường gặp
Câu hỏi thường gặp
Những câu hỏi thường gặp khi lập kế hoạch và triển khai công việc này.
Vỏ máy nén nóng hơn bình thường có phải lúc nào cũng là dấu hiệu hư hỏng?
Không. Nhiệt độ vỏ máy phụ thuộc vào công nén, mức tải, nhiệt độ môi trường quanh cụm máy và khoảng thông thoáng. Chỉ khi nhiệt độ của chính cụm máy đó lệch khỏi mốc vận hành ổn định, ở cùng chế độ tải, mới là dấu hiệu cần kiểm tra theo trình tự trong bài.
Nên bắt đầu kiểm tra từ phía dàn ngưng hay từ đường môi chất về máy nén?
Nên bắt đầu từ phía nhả nhiệt vì việc kiểm tra thường dễ thực hiện và ít cần dụng cụ chuyên dụng hơn: chênh nhiệt của môi trường giải nhiệt, trạng thái bề mặt trao đổi nhiệt và luồng khí hoặc luồng nước. Sau khi loại trừ phía nhả nhiệt mới đi vào đường môi chất về máy nén và các phần cần đo sâu hơn.
Nhiệt độ đầu đẩy cao nhưng áp suất đẩy không tăng thì nên hiểu thế nào?
Trong chuỗi nhiệt, áp suất đẩy thường gắn với khả năng nhả nhiệt; nhiệt độ đầu đẩy còn chịu ảnh hưởng của trạng thái môi chất trước khi vào máy nén và điều kiện làm việc của cụm máy. Khi hai chỉ số tách rời nhau, nên đối chiếu thêm nhiệt độ đường hút, tình trạng dầu và tải thực tế trước khi kết luận về một nguyên nhân duy nhất.
Bao lâu phải ghi lại số liệu nhiệt độ một lần?
Tần suất phụ thuộc vào tầm quan trọng của cụm máy và yêu cầu nhiệt độ của khu vực đang phục vụ. Nguyên tắc chung là ghi cùng bộ chỉ số, cùng vị trí đọc và cùng chế độ tải, để các lần ghi so sánh được với nhau; mọi thay đổi về vị trí đọc hoặc dụng cụ đo cần được ghi chú kèm.
Khi nào nên đưa hiện tượng chạy nóng vào kế hoạch bảo trì thay vì xử lý ngay?
Khi số liệu cho thấy nhiệt độ đã ổn định ở mức mới, không có dấu hiệu tăng nhanh, không kèm tiếng bất thường hoặc rò rỉ và khu vực đang phục vụ vẫn giữ được nhiệt độ yêu cầu, hiện tượng có thể được đưa vào kế hoạch bảo trì gần nhất với hạng mục cụ thể. Nếu cùng lúc xuất hiện dấu hiệu bất thường khác, cần xử lý sớm hơn theo đánh giá của bộ phận kỹ thuật.
Liên kết
Liên kết liên quan
Nhóm dịch vụ phụ trách nội dung này, thiết bị liên quan và các bài viết cùng nhóm chủ đề.
Cần rà lại bộ chỉ số nhiệt độ của cụm máy nén đang chạy nóng?
Trao đổi với Á Châu Electric về nhật ký nhiệt độ và áp suất đã ghi, thời gian chạy theo ca, tình trạng dầu và phụ tùng, điều kiện môi trường quanh cụm máy để cùng đối chiếu theo chuỗi nhiệt trước khi chốt hạng mục xử lý.
Thông tin nên chuẩn bị
- Bộ số liệu nhiệt độ và áp suất đã ghi theo ca
- Nhật ký bảo trì và mốc số liệu sau lần xử lý gần nhất
- Tình trạng dầu, phụ tùng chính và thời gian cung ứng
- Điều kiện môi trường quanh cụm máy và chế độ tải thực tế
- Hotline0907 631 469
- Zalo0907 631 469
- Emailelectricachau@gmail.com
- Địa chỉSố nhà 39, Đường số 20, Khu phố Chánh An, Phường Phú Lợi, Thành Phố Hồ Chí Minh