Máng cáp thang cáp trong nhà xưởng: phân biệt và cách chọn

Máng cáp và thang cáp đều là kết cấu đỡ cáp, nhưng khác nhau ở dạng đáy và ở mức độ che chắn cho cáp. Máng cáp thường là tấm đáy liền hoặc đục lỗ với hai thành bên, nên tạo một máng kín tương đối cho cáp nằm bên trong. Thang cáp có hai thanh biên dọc liên kết bằng các thanh ngang, để cáp tựa trên các thanh ngang và lộ ra ngoài.

Chính kết cấu đáy quyết định khả năng tản nhiệt, khả năng thoát nước và mức độ bảo vệ cáp, nên khi đọc bản vẽ nên tách hai dạng này theo bốn nhóm tiêu chí trước khi so sánh giá.

Kết cấu đáy: đáy đặc so với dạng thang

Máng cáp đáy đặc giữ cáp trong một mặt phẳng, hạn chế bụi và vật rơi trực tiếp lên cáp; máng đục lỗ giảm khối lượng và hỗ trợ thoát nước. Thang cáp dạng thang có khoảng hở giữa các thanh ngang nên cáp tiếp xúc với không khí nhiều hơn, đồng thời cho phép luồn dây buộc và tháo cáp từng đoạn khi cần.

Tản nhiệt, thoát nước và khả năng mang dòng của cáp

Cáp đặt trong máng đá đặc bị giữ nhiệt nhiều hơn so với cáp đặt trên thang cáp cùng số lớp. Khi một tuyến có nhiều lớp cáp hoặc nhiều nhóm cáp xếp sát nhau, điều kiện tản nhiệt thực tế tại vị trí đó trở thành một trong các dữ liệu phải xét khi kiểm tra khả năng mang dòng của cáp, bên cạnh nhiệt độ môi trường và cách bố trí.

Phụ kiện, cách ghép nối và khả năng mở rộng

Hai dạng đều dùng chung nhóm phụ kiện: co góc, tê, ngã ba, đoạn chuyển cấp, đầu bịt và giá đỡ. Khác biệt nằm ở cách ghép nối và ở mức dự phòng có thể bổ sung sau này: máng cáp giới hạn số lớp cáp theo chiều sâu thành máng, còn thang cáp có thể bổ sung cáp theo chiều rộng giữa hai thanh biên nếu tải trọng và giá đỡ còn dư.

Việc chọn kết cấu và kích thước tuyến chỉ có căn cứ khi đã có dữ liệu về cáp và về không gian đi tuyến. Trình tự hợp lý là chốt danh mục cáp trước, sau đó mới xác định hình học tuyến, chọn kết cấu đỡ và chọn giá đỡ.

Danh mục cáp và khối lượng trên tuyến

Danh mục cáp gồm loại cáp, số lô, đường kính ngoài và khối lượng trên một mét. Từ danh mục này mới tính được tổng khối lượng cáp trên từng đoạn tuyến, làm cơ sở xác định chiều rộng, chiều cao thành và cấp tải của thang – máng.

Hình học tuyến và các điểm vượt trở ngại

Cần xác định cao độ đặt tuyến, các đoạn chuyển hướng, điểm vượt dầm, vượt đường ống và các vị trí phải hạ thấp để cáp vào thiết bị. Bán kính uốn nhỏ nhất của từng loại cáp quyết định kích thước co và bán kính chuyển hướng, nên phải được ghi cùng bản vẽ tuyến.

Điều kiện môi trường tại khu vực đi tuyến

Khu vực có hơi ẩm, hơi hóa chất, bụi dẫn điện hoặc nhiệt độ cao đặt ra yêu cầu riêng về vật liệu và lớp bảo vệ bề mặt. Với khu vực ẩm hoặc có nước rửa, dạng đáy hở giúp thoát nước và giảm khả năng đọng nước trong tuyến.

Khoảng cách giá đỡ và tải trọng tính toán

Khoảng cách giá đỡ phụ thuộc khối lượng cáp, khẩu độ nhịp và mức cho phép võng của tuyến. Với tuyến dài hoặc có nhiều cáp, khoảng cách giá đỡ và cấp tải của thanh biên cần được kiểm tra theo tài liệu của hệ thống đỡ được chọn.

Ba nội dung quyết định chất lượng lắp đặt của một tuyến máng cáp thang cáp là khoảng cách giá đỡ, xử lý giãn nở theo chiều dài và nối đất – liên tục dẫn điện. Cả ba đều phải được thể hiện trên bản vẽ thi công, không chỉ thống nhất bằng lời tại hiện trường.

Khoảng cách giá đỡ theo tải trọng và khẩu độ

Giá đỡ giữ cho tuyến không võng quá mức và không rung khi cáp mang dòng. Khoảng cách giá đỡ được xác định theo khối lượng cáp trên nhịp, cấp tải của thanh biên và điều kiện liên kết vào kết cấu nhà xưởng; khi tuyến đổi hướng hoặc có tải tập trung, giá đỡ thường được bố trí dày hơn.

Xử lý giãn nở nhiệt và các mối nối dọc tuyến

Tuyến dài hoặc tuyến đi qua khu vực nhiệt độ thay đổi có thể cần khe giãn nở và mối nối trượt để tránh cong vênh, đứt mối ghép hoặc tác động lên kết cấu. Vị trí khe giãn nở, khoảng cách giữa các mối nối và loại liên kết được ghi theo tài liệu của hệ thống đỡ được chọn.

Nối đất và duy trì liên tục dẫn điện

Các đoạn máng cáp, thang cáp, co và tê phải được nối về hệ thống tiếp địa của công trình bằng dây nối có tiết diện theo sơ đồ nối đất đã duyệt. Tại các mối ghép, cần bảo đảm tiếp xúc dẫn điện liên tục, kể cả khi lớp sơn bề mặt làm giảm tiếp xúc; đây là nội dung được kiểm tra khi nghiệm thu cùng với điện trở tiếp địa.

Che chắn, dây buộc và khoảng cách giữa các nhóm cáp

Cáp được cố định bằng dây buộc hoặc đai theo khoảng cách phù hợp từng loại, có xử lý chống mài tại vị trí cáp vào thiết bị. Nhóm cáp động lực, điều khiển và tín hiệu cần được bố trí tách nhóm rõ ràng trong tuyến để hạn chế ảnh hưởng lẫn nhau và thuận tiện khi kiểm tra sau này.

Cập nhật: 13/09/2026 · Biên tập Á Châu Electric