Kiến thức · Bảo trì điện lạnh
Máy nén lạnh nhảy bảo vệ: phân biệt quá dòng, quá nhiệt và quá áp
Máy nén lạnh nhảy bảo vệ là tình huống cụm máy đã chạy hoặc vừa khởi động rồi bị một lớp bảo vệ ngắt, và chỉ trở lại khi được đặt lại. Khác với trường hợp máy nén im lặng hoàn toàn, ở đây thiết bị đã có phản hồi — vì vậy giá trị của lần kiểm tra nằm ở chỗ xác định lớp bảo vệ nào đã tác động và tác động trong điều kiện nào, thay vì kết luận ngay rằng máy nén yếu. Bài viết này trình bày cách phân biệt ba nhóm nguyên nhân theo thiết bị bảo vệ đã tác động, cách đọc dấu hiệu tác động khi khởi động so với khi đang chạy, và bộ dữ liệu cần ghi lại sau mỗi lần tác động để chuyển kết quả kiểm tra thành hạng mục bảo trì cụ thể.
Chuyên mụcBảo trì điện lạnh
Tóm tắt nhanh
- Nhảy bảo vệ là một triệu chứng có dữ liệu: thời điểm tác động, thời gian chạy được trước khi tác động và điều kiện tải lúc đó quan trọng hơn việc đọc tên lớp bảo vệ.
- Ba nhóm cần phân biệt là bảo vệ theo dòng điện, bảo vệ theo nhiệt độ và bảo vệ theo áp suất; mỗi nhóm tác động ở một thời điểm khác nhau trong chu kỳ chạy.
- Tác động ngay khi khởi động thường gắn với dòng điện và phần khởi động; tác động sau một khoảng chạy thường gắn với nhiệt độ, áp suất hoặc điều kiện tải.
- Sau mỗi lần tác động phải ghi lại bốn thứ: mốc thời gian, thời gian chạy được, trạng thái tải lúc tác động và trạng thái báo tại tủ.
- Việc đặt lại bảo vệ và đóng lại máy là thao tác của người có chuyên môn; nội dung trong bài chỉ là đọc, ghi và đối chiếu theo quy trình an toàn của nhà máy.
- Chỉ chuyển sang bảo trì khi tác động lặp lại ở cùng một điều kiện vận hành: một lần tác động đơn lẻ chưa đủ để kết luận máy nén hoặc thiết bị bảo vệ hỏng.
Nguyên tắc đọc
Vì sao nhảy bảo vệ phải đọc theo dấu hiệu tác động
Một lớp bảo vệ tác động nghĩa là giá trị giám sát đã vượt mức cho phép trong điều kiện vận hành tại thời điểm đó. Cùng một lớp bảo vệ có thể tác động vì ba lý do rất khác nhau: dòng điện tăng khi khởi động, nhiệt độ tích tụ sau một khoảng chạy, hoặc áp suất làm việc lệch khỏi vùng an toàn. Vì vậy tên của thiết bị bảo vệ không cho biết nguyên nhân; dấu hiệu đi kèm thời điểm tác động mới cho biết nguyên nhân.
Cách làm việc an toàn là ghi lại dấu hiệu ngay sau mỗi lần tác động, khi trạng thái còn nguyên: máy vừa khởi động hay đã chạy được bao lâu, tải lúc đó ra sao, tủ báo gì, và lần tác động trước cách đây bao lâu. Những lần tác động sau đó chỉ có giá trị so sánh khi bộ dữ liệu đầu tiên được ghi đầy đủ.
Tác động không đồng nghĩa với hỏng thiết bị
Một tác động có thể là phản ứng đúng của hệ bảo vệ trước điều kiện vận hành bất thường: tải tăng, cửa mở lâu, vệ sinh dàn ngưng chưa tới kỳ hoặc môi trường khu vực đặt máy nóng hơn bình thường. Trong trường hợp đó, việc cần làm là ghi nhận và xử lý điều kiện vận hành, không phải thay thiết bị bảo vệ hay máy nén.
Tác động lặp lại ở cùng điều kiện mới là dữ liệu
Giá trị chẩn đoán đến từ sự lặp lại: cùng một lớp bảo vệ, cùng một thời điểm trong chu kỳ chạy, cùng một mức tải. Khi ba điều kiện đó trùng nhau qua nhiều lần, hướng kiểm tra đã rõ và hạng mục bảo trì mới có căn cứ thay vì chỉ dựa vào cảm nhận tại chỗ.
Ba nhóm
Ba nhóm bảo vệ trên máy nén và dấu hiệu tác động
| Nhóm bảo vệ | Thời điểm thường tác động | Cách nhận biết tại chỗ | Bằng chứng cần ghi |
|---|---|---|---|
| Bảo vệ theo dòng điện | Ngay khi khởi động hoặc rất ngắn sau khi máy vào guồng | Máy chưa đạt tốc độ làm việc quen thuộc thì đã ngắt; tiếng khởi động ngắn, lặp lại giống nhau | Thời điểm tác động so với lúc ra lệnh chạy, thời gian máy chạy được và số lần trong ca |
| Bảo vệ theo nhiệt độ | Sau một khoảng chạy, khi máy đã làm việc một thời gian | Máy chạy được một lúc rồi mới ngắt; khoảng thời gian trước khi ngắt ngắn dần nếu điều kiện không đổi | Thời gian chạy được trước khi ngắt, tải và nhiệt độ khu vực đặt máy tại thời điểm đó |
| Bảo vệ theo áp suất | Ở thời điểm tải hoặc chế độ làm việc thay đổi | Máy ngắt gắn với một chế độ cụ thể: khởi động, tăng tải, xả đá hoặc chuyển chu kỳ | Chế độ làm việc lúc ngắt, trạng thái yêu cầu chạy và diễn biến ngay trước khi ngắt |
Bảng này mô tả dấu hiệu quan sát được, không phải danh mục thiết bị bảo vệ và không kèm giá trị đặt. Mọi thông số đặt và mọi thao tác trên thiết bị bảo vệ thuộc người có chuyên môn theo quy trình an toàn của nhà máy.
Đọc trạng thái bảo vệ không phải là thao tác đóng lại máy
Nội dung trong bài chỉ gồm việc đọc dấu hiệu, ghi dữ liệu và đối chiếu nhật ký vận hành. Không tự đặt lại thiết bị bảo vệ, không vô hiệu hóa bảo vệ để máy chạy tiếp, không thay đổi giá trị đặt, không tháo thiết bị bảo vệ và không mở cửa tủ đang mang điện. Việc đặt lại bảo vệ, kiểm tra phần điện và mạch động lực là thao tác của người có chuyên môn theo quy trình an toàn và giấy phép làm việc của nhà máy, và chỉ được thực hiện sau khi đã xác định được vì sao bảo vệ tác động. Khi tác động kèm dấu hiệu bất thường như mùi khét, tiếng lạ, rung mạnh hoặc dấu vết rò rỉ, dừng cụm máy theo đúng quy trình dừng máy và báo bộ phận kỹ thuật.
Phân biệt
Phân biệt tác động khi khởi động và tác động khi đang chạy
Hai thời điểm tác động dẫn tới hai nhóm việc khác nhau: một bên là dòng điện và phần khởi động, một bên là nhiệt độ, áp suất và điều kiện tải. Trình tự dưới đây tách hai nhóm trước khi gọi thêm nguồn lực kỹ thuật.
- Xác nhận lại thời điểm tác động so với lúc ra lệnh chạy: ngắt ngay, ngắt sau vài giây, hay ngắt sau một khoảng chạy đáng kể.
- Ghi thời gian máy chạy được trước khi ngắt ở từng lần, và so các lần với nhau để biết khoảng thời gian đó đang ngắn dần hay giữ nguyên.
- Ghi mức tải và chế độ làm việc tại thời điểm tác động: sản lượng, số cụm máy đang chạy, cửa mở, chu kỳ xả đá.
- Kiểm tra điều kiện vận hành dễ thay đổi trước: nguồn nhiệt phát sinh, vệ sinh dàn ngưng tới kỳ chưa, thông gió khu vực đặt máy.
- Xác nhận trạng thái báo tại tủ và tại cụm máy ngay sau khi tác động, trước khi bất kỳ thao tác đặt lại nào được thực hiện.
- Đối chiếu với nhật ký các lần tác động trước để biết đây là lần đầu, lặp lại theo chu kỳ hay lặp lại sau một lần xử lý.
- Chốt kết luận tạm thời thuộc nhóm nào và ghi rõ điểm cần kiểm tra lại, thay vì kết luận về tình trạng máy nén hoặc thiết bị bảo vệ.
Điểm dễ sai nhất là bỏ qua bước xác nhận thời điểm tác động rồi đi thẳng vào thiết bị. Khi thời điểm tác động chưa được chốt, mọi kết luận về nguyên nhân đều chỉ là phỏng đoán.
Trình tự làm việc
Sáu bước từ lần nhảy bảo vệ tới hạng mục bảo trì
Sáu bước dưới đây là trình tự trao đổi giữa bộ phận vận hành và bộ phận kỹ thuật sau mỗi lần bảo vệ tác động.
Ghi lại lần tác động ngay tại thời điểm đó
Chốt thời điểm tác động so với lúc ra lệnh chạy, thời gian máy chạy được, chế độ và mức tải lúc tác động, cùng trạng thái báo tại tủ và tại cụm máy.
Phân nhóm theo dấu hiệu tác động
Xếp lần tác động vào một trong ba nhóm dấu hiệu: ngắt ngay khi khởi động, ngắt sau một khoảng chạy, hay ngắt gắn với một chế độ làm việc cụ thể.
Loại trừ nhóm nguyên nhân theo vận hành
Đối chiếu tải, chu kỳ xả đá, cửa mở, vệ sinh dàn ngưng và thông gió khu vực đặt máy trước khi quy kết cho thiết bị, vì đây là nhóm thay đổi được bằng vận hành và bảo trì định kỳ.
Đối chiếu với nhật ký các lần tác động trước
So lần này với các lần trước theo cùng bốn trường dữ liệu để xác định tác động đang lặp lại ở cùng điều kiện hay đã thay đổi theo chiều xấu đi.
Xác định điểm cần người có chuyên môn kiểm tra
Ghi rõ điểm nghi vấn theo nhóm dấu hiệu và bàn giao cho người có chuyên môn kèm bộ dữ liệu đã ghi; không tự đặt lại bảo vệ rồi cho máy chạy tiếp để thử.
Chốt hạng mục và điều kiện kiểm tra lại
Ghi hạng mục cần xử lý kèm phạm vi, người thực hiện, thời điểm và cách ghi lại dữ liệu tác động trong khoảng theo dõi sau xử lý.
Giá trị của quy trình nằm ở bốn trường dữ liệu được ghi giống nhau ở mọi lần tác động. Khi cách ghi thay đổi giữa các ca, dữ liệu không còn so sánh được và hạng mục bảo trì dễ bị đẩy sang thiết bị.
Dữ liệu
Dữ liệu cần ghi sau mỗi lần bảo vệ tác động
| Trường dữ liệu | Nội dung cần ghi | Ghi ở đâu | Dùng để làm gì ở lần sau |
|---|---|---|---|
| Mốc thời gian | Thời điểm tác động, ca vận hành và người ghi | Nhật ký vận hành của cụm máy | Đối chiếu khoảng cách giữa các lần tác động |
| Thời gian chạy được | Khoảng thời gian từ lúc ra lệnh chạy tới lúc ngắt | Nhật ký vận hành, cùng dòng với mốc thời gian | Phân biệt ngắt ngay khi khởi động với ngắt sau một khoảng chạy |
| Điều kiện tải | Sản lượng, số cụm máy đang chạy, cửa mở, chế độ xả đá tại thời điểm tác động | Nhật ký vận hành theo ca | Xác định tác động gắn với tải hay gắn với thiết bị |
| Trạng thái báo và trạng thái tại chỗ | Nội dung báo tại tủ, tiếng và rung quan sát được, dấu hiệu đổi màu hoặc mùi | Biên bản kiểm tra, kèm ảnh nếu được phép | Xác định nhóm dấu hiệu và điểm bàn giao cho người có chuyên môn |
| Lịch sử xử lý | Lần xử lý gần nhất, nội dung đã làm và mốc kiểm tra lại đã thống nhất | Nhật ký bảo trì | Tránh lặp lại một hạng mục đã xử lý mà không kiểm tra kết quả |
Năm trường dữ liệu này chỉ gồm việc quan sát và ghi chép. Không trường nào yêu cầu mở tủ đang mang điện, đo trực tiếp trên mạch động lực hay thay đổi giá trị đặt của thiết bị bảo vệ.
Đối chiếu
Tác động theo điều kiện vận hành và theo thiết bị đối chiếu theo bốn nhóm
| Nhóm đối chiếu | Tác động theo điều kiện vận hành | Tác động theo thiết bị | Cách phân biệt tại chỗ |
|---|---|---|---|
| Thời điểm tác động trong chu kỳ | Trùng với một sự kiện của nhà máy: tăng tải, mở cửa lâu, đổi ca sản xuất | Không gắn với sự kiện nào và lặp lại ở cùng một mốc của chu kỳ chạy | Ghi thời điểm tác động kèm lịch sản xuất và nhật ký ca vận hành |
| Thời gian chạy được trước khi ngắt | Giữ nguyên hoặc trở lại bình thường khi điều kiện vận hành trở lại | Ngắn dần qua các lần tác động dù điều kiện vận hành không đổi | So khoảng thời gian chạy được của ba lần tác động gần nhất |
| Liên quan tới bảo trì định kỳ | Trùng với hạng mục đã tới kỳ: vệ sinh dàn ngưng, thông gió, kiểm tra cửa | Xuất hiện sau khi các hạng mục định kỳ đã được thực hiện và ghi nhận | Đối chiếu ngày tác động với nhật ký bảo trì gần nhất |
| Hành vi sau khi xử lý | Tác động dừng lại khi điều kiện vận hành được điều chỉnh | Tác động trở lại ở cùng mốc chu kỳ với khoảng thời gian ngắn hơn | Theo dõi tiếp qua nhật ký với cùng bốn trường dữ liệu, không thay cách ghi |
Hai nhóm này có thể cùng xuất hiện: một điều kiện vận hành bất thường có thể làm lộ ra một thiết bị đã yếu. Vì vậy biên bản cần tách rõ phần nào thuộc vận hành và phần nào thuộc thiết bị, thay vì chọn một kết luận duy nhất cho cả cụm máy.
Lỗi thường gặp
Những kết luận sai thường gặp khi máy nén nhảy bảo vệ
Các tình huống dưới đây dẫn tới thay thiết bị, vô hiệu hóa bảo vệ hoặc xử lý lặp lại nhiều lần. Điểm chung là kết luận được đưa ra khi dấu hiệu tác động chưa được ghi.
- Kết luận máy nén hỏng chỉ vì bảo vệ tác động, trong khi chưa ghi thời điểm tác động và thời gian máy chạy được.
- Đặt lại bảo vệ rồi cho máy chạy tiếp để thử, khiến lần tác động sau không còn dấu hiệu nguyên bản để đối chiếu.
- Bỏ qua điều kiện vận hành tại thời điểm tác động, dẫn tới xử lý thiết bị trong khi nguyên nhân nằm ở tải hoặc ở khu vực đặt máy.
- Gộp các lần tác động ở các thời điểm khác nhau trong chu kỳ thành một hiện tượng duy nhất rồi kết luận theo nhóm dấu hiệu sai.
- Thay thiết bị bảo vệ để thử trong khi dấu hiệu vẫn lặp lại ở cùng mốc chu kỳ, rồi gặp lại hiện tượng cũ với thiết bị mới.
- Xác nhận đã xử lý xong chỉ vì máy chạy lại một lần, mà không theo dõi tiếp bằng cùng bộ dữ liệu đã dùng trước đó.
Mỗi trường hợp trên đều tránh được bằng cùng một cách: ghi dấu hiệu ngay sau lần tác động, phân nhóm theo thời điểm tác động, loại trừ nhóm nguyên nhân theo vận hành và theo dõi tiếp bằng cùng bốn trường dữ liệu.
Danh mục kiểm tra
Danh mục kiểm tra khi máy nén lạnh nhảy bảo vệ
Danh mục dưới đây dùng cho lần kiểm tra ngay sau khi bảo vệ tác động. Mỗi mục nên được ghi kèm nội dung quan sát, thời điểm, ca vận hành và người thực hiện để các lần tác động sau so sánh được trên cùng bộ dữ liệu.
- Ghi mốc thời gian tác động, ca vận hành và người ghi vào nhật ký của cụm máy.
- Ghi thời gian máy chạy được tính từ lúc ra lệnh chạy tới lúc ngắt.
- Xác định máy ngắt ngay khi khởi động, ngắt sau một khoảng chạy, hay ngắt gắn với một chế độ làm việc cụ thể.
- Ghi mức tải và chế độ làm việc tại thời điểm tác động: sản lượng, số cụm máy đang chạy, cửa mở, chu kỳ xả đá.
- Ghi nội dung báo tại tủ và trạng thái quan sát tại cụm máy, trước khi bất kỳ thao tác đặt lại nào được thực hiện.
- Ghi các dấu hiệu tại chỗ: tiếng lạ, rung, mùi, đổi màu chi tiết hoặc dấu vết rò rỉ.
- Đối chiếu điều kiện vận hành dễ thay đổi: nguồn nhiệt phát sinh, vệ sinh dàn ngưng, thông gió khu vực đặt máy.
- Đối chiếu ngày tác động với nhật ký bảo trì gần nhất để biết các hạng mục định kỳ đã tới kỳ hay chưa.
- So ba lần tác động gần nhất theo cùng bốn trường dữ liệu để xác định tác động đang lặp lại hay đang xấu đi.
- Bàn giao cho người có chuyên môn kèm bộ dữ liệu đã ghi và điểm nghi vấn theo nhóm dấu hiệu.
- Không tự đặt lại bảo vệ, không thay đổi giá trị đặt và không vô hiệu hóa bảo vệ để cho máy chạy tiếp.
- Chốt hạng mục cần xử lý kèm phạm vi, người thực hiện, thời điểm và cách ghi lại dữ liệu trong khoảng theo dõi sau xử lý.
Danh mục này chỉ gồm việc đọc, ghi và đối chiếu. Việc đặt lại thiết bị bảo vệ, kiểm tra phần điện, mạch động lực, môi chất và dầu do người có chuyên môn thực hiện theo quy trình an toàn và giấy phép làm việc của nhà máy.
Câu hỏi thường gặp
Câu hỏi thường gặp
Những câu hỏi thường gặp khi lập kế hoạch và triển khai công việc này.
Bảo vệ tác động có nghĩa là máy nén đã hỏng?
Không. Một lớp bảo vệ tác động nghĩa là giá trị giám sát đã vượt mức cho phép trong điều kiện vận hành tại thời điểm đó, và điều đó có thể xảy ra vì tải tăng, vì vệ sinh dàn ngưng chưa tới kỳ, vì thông gió khu vực đặt máy kém hoặc vì môi trường nóng hơn bình thường. Muốn kết luận về thiết bị cần dấu hiệu tác động lặp lại ở cùng điều kiện vận hành qua nhiều lần.
Vì sao phải ghi thời gian máy chạy được trước khi ngắt?
Vì khoảng thời gian đó phân biệt hai nhóm dấu hiệu. Ngắt gần như ngay khi ra lệnh chạy thường gắn với dòng điện và phần khởi động; ngắt sau một khoảng chạy thường gắn với nhiệt độ, áp suất hoặc điều kiện tải. Khi khoảng thời gian này ngắn dần qua các lần tác động mà điều kiện vận hành không đổi, đây là dữ liệu cho thấy hướng kiểm tra thiết bị.
Có nên đặt lại bảo vệ rồi cho máy chạy tiếp để kiểm tra không?
Việc đặt lại thiết bị bảo vệ là thao tác của người có chuyên môn theo quy trình an toàn của nhà máy, và chỉ nên thực hiện sau khi đã ghi đủ dấu hiệu của lần tác động và xác định được lý do. Đặt lại rồi cho máy chạy tiếp để thử sẽ xóa mất dấu hiệu nguyên bản của lần tác động, khiến việc chẩn đoán về sau phải bắt đầu lại.
Cần theo dõi bao lâu sau khi xử lý?
Nguyên tắc là theo dõi đủ để lặp lại ít nhất ba lần ghi theo cùng bốn trường dữ liệu đã dùng trước đó: mốc thời gian, thời gian chạy được, điều kiện tải và trạng thái báo. Cụm máy chạy lại một lần chỉ là một dấu hiệu; cần thêm việc khoảng thời gian chạy được trở về mức bình thường và không có tác động nào trong khoảng theo dõi đã thống nhất.
Khi nào cần báo bộ phận kỹ thuật thay vì tiếp tục theo dõi?
Khi tác động kèm dấu hiệu bất thường như mùi khét, đổi màu chi tiết, tiếng lạ, rung mạnh hoặc dấu vết rò rỉ, cần dừng cụm máy theo đúng quy trình dừng máy và báo bộ phận kỹ thuật. Trường hợp tác động lặp lại ở cùng một mốc chu kỳ với khoảng thời gian chạy được ngắn dần cũng nên được chuyển sớm để tránh xử lý lặp lại nhiều lần.
Liên kết
Liên kết liên quan
Nhóm dịch vụ phụ trách nội dung này, thiết bị liên quan và các bài viết cùng nhóm chủ đề.
Cần rà lại các lần bảo vệ tác động trên cụm máy nén?
Trao đổi với Á Châu Electric về nhật ký tác động theo ca, thời gian chạy được trước mỗi lần ngắt, điều kiện tải tại thời điểm đó và nhật ký bảo trì gần nhất để cùng xác định nhóm dấu hiệu và phạm vi cần kiểm tra trước khi chốt hạng mục xử lý.
Thông tin nên chuẩn bị
- Nhật ký tác động của cụm máy nén theo ca vận hành
- Thời gian chạy được trước mỗi lần ngắt và số lần trong ca
- Điều kiện tải và chế độ làm việc tại thời điểm tác động
- Nhật ký bảo trì và mốc kiểm tra sau lần xử lý gần nhất
- Hotline0907 631 469
- Zalo0907 631 469
- Emailelectricachau@gmail.com
- Địa chỉSố nhà 39, Đường số 20, Khu phố Chánh An, Phường Phú Lợi, Thành Phố Hồ Chí Minh